Czym jest próchnica?

Próchnica zębów (łac. caries dentium) – choroba bakteryjna, zakaźna tkanek twardych zęba, objawia się demineralizacją tkanek nieorganicznych, a następnie hydrolitycznym rozkładem wiązań peptydowych za pomocą proteaz. Proces ten następuje na skutek działania kwasów powstałych przez bakterie nagromadzone w płytce bakteryjnej w wyniku metabolizmu cukrów pochodzenia zewnątrz- i wewnątrzustrojowego. Aby doszło do rozwoju próchnicy, muszą wystąpić jednocześnie cztery czynniki: obecność bakterii (tworzą w wyniku metabolizmu kwas, który ,,trawi” zęby), cukry jako pożywka dla bakterii, podatność zębów, czas (szkliwo jako główny mur przed bakteriami bardzo wolno traci na wytrzymałości). Bakterie odpowiedzialne za próchnicę to głównie pałeczki kwasu mlekowego, paciorkowce, wytwarzane przy metabolizacji cukrów kwasy sprawiają, że pH w jamie ustnej jest bardzo kwaśne, poniżej 5.5. Bakterie te biorą udział w powstawaniu płytki nazębnej, która jest idealnym środowiskiem dla bakterii pierwotnie tlenowych, a później względnie beztlenowych.

Cukry to główny sprzymierzeniec próchnicy

Cukry są podstawą metabolizmu bakterii odpowiedzialnych za ubytki w szkliwie i próchnicę. Cukry są w większości produktów spożywczych, w mniejszych i większych ilościach. Naturalnie występujące cukry nie mają takiego znaczenia dla bakterii próchniczych. Groźniejsze dla naszego uzębienia są rafinowane cukry sztuczne dodawane do pokarmów, napojów. Cukry mają różne znaczenie dla próchnicy. Najgroźniejsze są fruktoza, sacharoza, glukoza. Skrobia ma znikomy wpływ.

Rodzaje próchnicy

Próchnica kwitnąca – bardzo szybko rozwijająca się próchnica, obejmuje wiele zębów. Występuje bardzo często u osób z zaburzeniami wydzielania śliny oraz ludzi młodych, którzy spożywają dużo produktów kariogennych.

Próchnica wczesna – próchnica o szybkim przebiegu, występuje na mlecznych zębach, najczęściej siecznych u nasady zęba.

Próchnica butelkowa – przyczyną jest przedłużenie karmienia butelką głównie pokarmów sztucznych dosładzanych. Powstaje w wyniku przyklejania się jedzenia do mało zmineralizowanych zębów w miejscu, gdzie smoczek butelki styka się z zębami. Bardzo szybko powstają ubytki.

Próchnica ostra – występuje u młodych osób, gdyż kanaliki zębowe są dużo szersze niż u dorosłych. Powstaje na skutek dominacji bakterii nad procesami obronnymi zębów. Przybiera jasny kolor z mazistą, miękką konsystencją.

Próchnica przewlekła – występuje u osób dorosłych, przebiega wolno, gdyż procesy obronne są dużo sprawniejsze niż u młodych ludzi (węższe kanaliki zębinowe). Przybiera ciemny kolor i dość twardą konsystencję.

Próchnica wtórna powstaje dookoła wcześniej wypełnionego ubytku, na skutek uszkodzenia mechanicznego bądź błędu przy wypełnianiu ubytku.

Próchnica nietypowa występuje przy zębach martwych, leczonych kanałowo.

Profilaktyka i leczenie próchnicy

Profilaktykę głównie obejmuje edukacja zdrowotna, mycie zębów, nitkowanie, płukanie. Profilaktyką możemy również nazwać unikanie groźnych cukrów, kwaśnych produktów oraz wizyty kontrolne u lekarza dentysty przynajmniej dwa razy w roku.

Leczenie wczesnej próchnicy (małe zwapnienia) polega na remineralizacji zębów. Remineralizacja to usunięcie zwapnienia przez borowanie i w to miejsce nałożenie związku fluoru w postaci żelu lub lakieru.

Plombowanie to metoda leczenia bardziej zaawansowanej próchnicy, w przebiegu której występują ubytki. Stomatolog najpierw usuwa chorą tkankę i to miejsce wypełnia potocznie zwaną plombą.

Pamiętajmy o regularnym myciu zębów i przepłukiwaniu ust po każdym słodkim lub kwaśnym posiłku czy napoju, zęby zdecydowanie będą nam wdzięczne i wizyta u lekarza stomatologa nie będzie przykrym obowiązkiem.

Smile Design Clinic Warszawa – kliknij, jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o przyczynach próchnicy i metodach jej leczenia.